Saudi Vision 2030 at Ten

KẾT LUẬN

Saudi Vision 2030 sau 10 năm đã đạt được tốc độ chuyển đổi kinh tế - xã hội ấn tượng, giúp giảm phụ thuộc dầu mỏ và tăng cường khả năng phục hồi quốc gia, được kiểm chứng qua cuộc chiến Iran 2026. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi chuyển trọng tâm từ tốc độ sang tính bền vững dài hạn: nâng cao vốn con người, thu hút đầu tư nước ngoài, cải thiện năng suất và đảm bảo các khoản đầu tư quốc gia tạo ra giá trị kinh tế rõ ràng.

LUẬN ĐIỂM CHÍNH

• Vision 2030 đạt tốc độ chuyển đổi kinh tế - xã hội đáng kinh ngạc: GDP phi dầu mỏ tăng từ ~47% lên ~56%, thất nghiệp giảm từ 12.3% xuống ~7%, tỷ lệ nữ tham gia lao động tăng từ ~20% lên hơn 34%.
• Vision 2030 nên được đánh giá không chỉ là chương trình đa dạng hóa kinh tế mà còn là bài tập về national resilience, đặc biệt được stress test qua cuộc chiến Mỹ-Israel-Iran 2026.
• Giai đoạn 2026-2036 cần chuyển từ tốc độ chuyển đổi sang tính bền vững dài hạn, tập trung vào vốn con người, đầu tư tư nhân và nước ngoài, năng suất lao động và giá trị kinh tế của đầu tư quốc gia.
• Các cải cách thể chế như thuế VAT, chính phủ điện tử (xếp thứ 2 toàn cầu về GovTech), chống tham nhũng đã củng cố năng lực nhà nước và tạo nền tảng cho tương lai ít phụ thuộc dầu mỏ.

LUẬN ĐIỂM PHỤ

• Việc làm tạo ra chủ yếu gắn với đầu tư do nhà nước dẫn dắt qua PIF, tính bền vững thương mại khi hỗ trợ nhà nước giảm dần còn chưa chắc chắn, đòi hỏi giai đoạn tới tập trung vào chất lượng việc làm thay vì số lượng.
• Saudi Arabia phải cạnh tranh với các trung tâm khu vực đã có uy tín như UAE trong thu hút FDI, đòi hỏi cải thiện khung pháp lý và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu sâu hơn.
• Du lịch vượt 100 triệu lượt khách/năm, đóng góp 5% GDP (tăng từ 3% năm 2019), đang trên đà đạt mục tiêu 10% vào 2030; ngành khai khoáng với tiềm năng 2.5 nghìn tỷ USD đang được đầu tư mạnh.

LUẬN CỨ & VÍ DỤ

• IMF xác nhận doanh thu phi dầu mỏ tăng từ SAR 186 tỷ (USD 49 tỷ, 2016) lên SAR 502 tỷ (USD 132 tỷ, 2024); Saudi Aramco IPO 2019 là đợt IPO lớn nhất lịch sử toàn cầu.
• Saudi Arabia xếp thứ 2 toàn cầu về World Bank GovTech Maturity Index 2025, thứ 6 về UN E-Government Development Index, với 97% dịch vụ công (hơn 4.600 dịch vụ) được số hóa.
• Công ty khai khoáng Maaden công bố kế hoạch đầu tư ~110 tỷ USD vào kim loại và khai khoáng trong thập kỷ tới; tiềm năng khoáng sản quốc gia ước tính 2.5 nghìn tỷ USD gồm vàng, đồng, lithium, đất hiếm.

Nguồn: CSIS | Phân tích bởi AI