Understanding President Trump's New Tariffs on Canadian Imports

KẾT LUẬN

Tổng thống Trump sử dụng Section 338 (Đạo luật Thuế quan 1930) để áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng nhập khẩu Canada, nhằm ba mục tiêu: (1) tạo đòn bẩy ép Canada tham gia đàm phán USMCA sau khi Mexico đã tiến triển nhanh, (2) trừng phạt Canada vì dám trả đũa thương mại Mỹ, và (3) thể hiện Nhà Trắng vẫn còn công cụ thuế quan nhanh gọn sau khi Tòa Tối cao bác thuế IEEPA và thuế Section 122 sắp hết hạn. Tuy nhiên, động thái đối mặt rủi ro pháp lý lớn (Section 338 chưa từng được tòa giải thích, có thể đã bị bãi bỏ ngầm, vi phạm WTO) và gây bất ổn cho chuỗi cung ứng Bắc Mỹ vốn phụ thuộc lẫn nhau.

LUẬN ĐIỂM CHÍNH

• Section 338 là công cụ thuế quan mạnh và nhanh: cho phép Tổng thống áp thuế tới 50% hoặc cấm nhập khẩu từ nước phân biệt đối xử với hàng Mỹ, quy trình nhanh hơn Section 301/232, không cần điều tra kéo dài — áp dụng cả với hàng tuân thủ USMCA.
• Động cơ cốt lõi là đòn bẩy đàm phán USMCA: Mỹ-Mexico đã có 3 vòng đàm phán suôn sẻ, USTR Greer đang ở Mexico City, có thể sắp công bố thỏa thuận nguyên tắc; trong khi Canada từ chối khởi động đàm phán chính thức — thuế Section 338 là đòn ép buộc Canada ngồi vào bàn.
• Rủi ro pháp lý nghiêm trọng: chưa tòa án nào giải thích Section 338; luật yêu cầu USITC điều tra và báo cáo trước nhưng tuyên bố của Nhà Trắng không đề cập; một số chuyên gia cho rằng Section 338 đã bị bãi bỏ ngầm bởi luật sau này; thuế nhiều khả năng vi phạm cam kết WTO.
• Tác động thương mại lớn: ảnh hưởng 4.9% tổng nhập khẩu Mỹ từ Canada (20.2 tỷ USD năm 2024), bao gồm rượu vang, gậy hockey, xi măng…, đe dọa tính bền vững của chuỗi cung ứng ô tô liên kết Bắc Mỹ và làm xói mòn niềm tin vào cam kết USMCA của Mỹ.

LUẬN ĐIỂM PHỤ

• Đây là động thái trừng phạt Canada vì dám trả đũa — Canada là nước duy nhất (ngoài Trung Quốc vốn có détente thương mại nhờ đất hiếm) chính thức trả đũa Mỹ; thuế Section 338 gửi thông điệp răn đe tới mọi đối tác thương mại.
• Các tuyên bố áp thuế có điểm yếu thực chất: tuyên bố về ô tô không hề bao gồm ô tô hay phụ tùng (trừ xe máy) mà nhắm hàng phi ô tô; tuyên bố về sữa dựa trên lập luận sai rằng xuất khẩu sữa Mỹ bị hạn ngạch cản trở, trong khi thực tế xuất khẩu Mỹ vẫn dưới ngưỡng kích hoạt thuế cao.
• Vẫn có đường lui: Tổng thống có thể gia hạn deadline 30 ngày hoặc rút thuế hoàn toàn nếu đàm phán tiến triển — kịch bản này từng xảy ra trong nhiệm kỳ đầu của Trump.

LUẬN CỨ & VÍ DỤ

• Tiền lệ lịch sử 2018: Trump từng áp thuế 25% lên thép và 10% lên nhôm Canada (tháng 5/2018), sau đó đe dọa thuế ô tô (tháng 9/2018) — kết quả Canada đồng ý tham gia USMCA vào phút chót, minh họa chiến thuật dùng thuế quan làm đòn bẩy đàm phán đã từng hiệu quả.
• Dữ liệu thương mại cụ thể: USTR báo cáo thuế ảnh hưởng gần 20 tỷ USD; phân tích CSIS từ Trade Data Monitor xác nhận 20.2 tỷ USD (2024) — tương đương 4.9% tổng nhập khẩu Mỹ từ Canada, với danh sách hàng hóa bị đánh thuế đa dạng từ rượu vang, gậy hockey đến xi măng.
• Bối cảnh pháp lý thúc đẩy: Tòa Tối cao Mỹ bác bỏ thuế IEEPA của Trump (tháng 2/2026), khiến Section 338 trở thành công cụ thay thế khả dụng; đồng thời thuế Section 122 sắp hết hạn ngày 24/7/2026, tạo áp lực thời gian cho chính quyền Trump cần công cụ mới.

Nguồn: CSIS | Phân tích bởi AI